Ekosystem strony internetowej

Trudno sobie wyobrazi膰 dzisiejszy 艣wiat bez internetu i funkcjonuj膮cych w nim stron internetowych. Korzystaj膮c z sieci Internet, kt贸ra mimo 偶e posiada swoj膮 materialn膮 struktur臋 to w swoim og贸lnym za艂o偶eniu jest niematerialna przemierzamy po widzialnych reprezentacjach poszczeg贸lnych jej element贸w czyli stron internetowych. W bie偶膮cym wpisie postaram si臋 w jak najbardziej obrazowy spos贸b przybli偶y膰 w jaki spos贸b strony internetowe funkcjonuj膮 i jaki jest ich ekosystem pozwalaj膮cych na ich istnienie. Ca艂o艣膰 ekosystemu strony internetowej spr贸buj臋 odnie艣膰 do przyk艂ad贸w ze 艣wiata rzeczywistego 鈥 materialnego.

Ekosystem strony internetowej opisany na przyk艂adzie domu stoj膮cego na dzia艂ce
Przedstawienie ekosystemu strony internetowej jako wolno stoj膮cego domu.

S艂owem wyja艣nienia tego artyku艂u, b臋d臋 unika艂 zb臋dnych technikali贸w dotycz膮cych stron www. Ca艂o艣膰 wpisu jest bardziej pr贸b膮 przedstawienia poszczeg贸lnych element贸w strony internetowej niedzielnemu u偶ytkownikowi internetu. Dlatego je艣li tworzenie, modyfikowanie lub praca na stronach internetowych jest dla Ciebie chlebem powszednim to ten artyku艂 mo偶esz potraktowa膰 jako przyk艂ad jak t艂umaczy膰, opisywa膰 niekt贸re elementy osobom spoza bran偶y.

Zanim przejd臋 do konkret贸w, przedstawi臋 kr贸tk膮 lekcj臋 historii dla nadania kontekstu. Historia zaczyna si臋 w momencie, kiedy powsta艂a pierwsza strona internetowa, czyli 20 grudnia 1990 roku. Jaki by艂 ku temu cel? Ot贸偶, Tim Berners-Lee mia艂 za cel i zadanie u艂atwi膰 dost臋p do plik贸w, dokument贸w oraz ich tre艣ci wszystkim pracownikom CERN oraz naukowcom wsp贸艂pracuj膮cym z organizacji. W tym celu powsta艂y strony internetowe, czyli spos贸b na prezentowanie zawarto艣ci tych samych plik贸w na r贸偶nych komputerach, aby wiele os贸b mog艂o si臋 z nimi zapozna膰 w szybki i 艂atwy spos贸b.

W ramach takiego przedstawienia w pewnym uproszczeniu mo偶na przyj膮膰, 偶e strony internetowe to pliki lub zbiory plik贸w, kt贸re tak jak inne pliki (np. dokumenty Word) s膮 udost臋pnione na innych urz膮dzeniach (zamiast w folderach, jak to jest w 艣wiecie offline).

Jak to jest mo偶liwe, gdzie to wszystko si臋 znajduje i jak do tego maj膮 si臋 pozosta艂e elementy dost臋pne na wsp贸艂czesnych stronach internetowych, kt贸re znacz膮co odbiegaj膮 od zwyk艂ych plik贸w tekstowych?

Najpro艣ciej b臋dzie to om贸wi膰 opisuj膮c dom postawiony na dzia艂ce, gdzie wspomniany dom trzeba traktowa膰 jako reprezentacj臋 standardowej, wsp贸艂czesnej strony internetowej.

Strona internetowa 鈥 dom

Budowanie strony internetowej jest jak inwestycja we w艂asny dom lub mieszkanie. Teoretycznie co si臋 sk艂ada na dom lub lokal ka偶dy wie, jednak mo偶liwo艣ci rozbudowy i dostosowania jest bardzo du偶o ze wzgl臋du na mnogo艣膰 element贸w sk艂adowych co czyni inwestycj臋 co najmniej kosztown膮.

Niezale偶nie czy mowa mieszkaniu czy o wolno stoj膮cym domu, ka偶dy z nich musi znajdowa膰 si臋 na jakim艣 gruncie/dzia艂ce.

Tak samo do ka偶dego z nich prowadzi jaka艣 droga, kt贸r膮 mo偶na do nich dotrze膰.

Uk艂ad pomieszcze艅 oraz obecno艣膰 艂azienki czy kuchni te偶 jest og贸lnie przyj臋tym standardem tak samo jak posiadanie skrzynki na listy.

Mo偶na by tak wymienia膰 bez ko艅ca, wi臋c przejd臋 do konkret贸w i om贸wi臋 charakterystyczne elementy stron internetowych element po elemencie.

Ekosystem strony internetowej w kontek艣cie poszczeg贸lnych podstron danej witryny
Ekosystem strony internetowej na przestrzeni podstron witryny

Podstrony 鈥 pomieszczenia w domu

Ka偶dy dom ma sw贸j uk艂ad pomieszcze艅 (pokoi), tak samo jest ze stron膮 internetow膮. R贸偶nica polega przede wszystkim na ilo艣ci pomieszcze艅. W przypadku domu ich ilo艣膰 raczej si臋 nie zwi臋ksza a na stronie internetowej ilo艣膰 podstron mo偶e by膰 astronomiczna i ka偶da z nich mo偶e prowadzi膰 do wielu innych podstron.

Rozk艂ad poszczeg贸lnych pomieszcze艅 przedstawia si臋 na planach. Dla stron internetowych robi si臋 podobnie, zw艂aszcza gdy ilo艣膰 podstron jest ograniczona i ca艂y uk艂ad koncentruje si臋 na stronie g艂贸wnej. Przy wi臋kszych stronach takie plany si臋 generalizuje do zbierania stron o podobnym typie (na przyk艂ad: produkty z kategorii X, albo strony produktowe i strony kategorii).

Wspomniana generalizacja jest cz臋sto wykorzystywana przy projektowaniu stron internetowych i ich szat graficznych. Nie projektuje si臋 ka偶dej podstrony osobno, tylko zbiorczo dla danego typu cz臋sto nazywanego widokiem (widok strony produktu, widok strony kategorii, widok listy produkt贸w itd.).

Ca艂a struktura wszystkich podstron serwisu mo偶e by膰 opisana grafem skierowanym. Powsta艂a w wyniku siatka po艂膮cze艅 wszystkich element贸w jest regularnie wykonywana przez specjalist贸w zajmuj膮cych si臋 SEO (pozycjonowaniem) przy pomocy specjalnych program贸w crawluj膮cych takich jak na przyk艂ad Screaming Frog. Dzi臋ki niej mo偶na okre艣la膰 czy wszystkie strony s膮 dostatecznie ze sob膮 po艂膮czone i czy ka偶da z nich dzia艂a prawid艂owo. W 艣wiecie rzeczywistym taki proces mo偶na by przyr贸wna膰 do pracy inspektora lub rzeczoznawcy, kt贸ry wchodzi do budynku i przechodzi przez wszystkie pomieszczenia odnotowuj膮c ewentualne nieprawid艂owo艣ci.

Podstrona 鈥 wystr贸j pokoju

Tak jak opisa艂em w poprzedniej sekcji, ka偶da podstrona w obr臋bie strony internetowej funkcjonuje jak osobny pok贸j / pomieszczenie tego samego budynku. Wystr贸j mog膮 mie膰 do siebie podobny a nawet identyczny jak to bywa w pokojach hotelowych, jednak rzeczywisto艣膰 pozwala na indywidualne dopasowanie ka偶dego pokoju i tak jest te偶 z podstronami. Co wa偶niejsze z punktu widzenia pozycjonowania ka偶da podstrona powinna by膰 jak najbardziej unikalna wzgl臋dem innych przede wszystkim w kontek艣cie tre艣ci.

Z technicznego punktu widzenia hierarchia i spos贸b rozmieszczenia element贸w na danej podstronie zale偶y od struktury kodu HTML oraz tzw. DOM-u (Document Object Model). O ile sam kod HTML pozwala na prezentacj臋 tre艣ci na stronach to model DOM porz膮dkuje poszczeg贸lne elementy. To ze wzgl臋du na hierarchi臋 jak膮 dyktuje DOM, elementy znajduj膮 si臋 na dole b膮d藕 na g贸rze strony a niekt贸re s膮 wy艣wietlane w okre艣lonym obszarze.

Opr贸cz tego ka偶da strona posiada osobne bardziej abstrakcyjne elementy. Od wsp贸艂dzielonego logotypu przez projekt interfejsu, po zdj臋cia i projekt graficzny / design a na funkcjach UX (User Experience) ko艅cz膮c.

Logotyp

Logotyp strony internetowej najlepiej jak by艂by to偶samy z logo ca艂ego brandu, kt贸ry reprezentuje. Jest on reprezentacj膮 graficzn膮 firmy lub samej witryny tak samo jak Herb jest tym co wyr贸偶nia r贸d na tle innych rodzin czy God艂o na tle pa艅stw o艣ciennych. Tak samo jak na 艣cianach budynk贸w instytucji Pa艅stwowych wywieszane s膮 God艂a lub na dworach szlacheckich prezentowano herby poszczeg贸lnych rodzin, tak samo Logo, czy te偶 Logotyp jest tym czym w prosty spos贸b witryna wyr贸偶nia si臋 na tle innych i manifestuje swoj膮 obecno艣膰 w sieci.

Ekosystem strony internetowej, przedstawiony w kontek艣cie pojedynczej podstrony
Ekosystem strony internetowej – opis pojedynczej podstrony

Opr贸cz standardowej prezentacji logotypu w menu i/lub stopce strony internetowej stosuje si臋 tak偶e tak zwany faivcon w postaci pliku graficznego w formacie .ico. Przede wszystkim jest on widoczny w przegl膮darce a dok艂adniej na karcie przegl膮darki na kt贸rej jest otwarta strona. Ze wzgl臋du na miejsce, kt贸re jest mu przeznaczone zazwyczaj wykorzystuje si臋 do tego logotyp o rozmiarze 16×16 lub 32×32 piksele (chocia偶 wsp贸艂czesne przegl膮darki i tak powinny odpowiednio przeskalowa膰 wskazany plik. Warto o tym pami臋ta膰, gdy偶 jest to kolejny element za pomoc膮 kt贸rego mo偶na zapa艣膰 u偶ytkownikom w pami臋膰 a zaprojektowanie logotypu, kt贸ry w takim rozmiarze b臋dzie przyst臋pny dla oka do naj艂atwiejszych nie nale偶y, ale od czego s膮 graficy.

Zdj臋cia na stronach internetowych

O ile logotyp wyr贸偶nia witryn臋 na tle innych to zdj臋cia odr贸偶niaj膮 strony pomi臋dzy sob膮. Tak samo jak w domu, 艣ciany ka偶dego z pokoi mo偶na ozdobi膰 innymi obrazami. Za pomoc膮 dopasowanych zdj臋膰 ozdabiana jest ka偶da podstrona osobno. Co prawda niekiedy zdj臋cia powielaj膮 si臋 w poszczeg贸lnych fragmentach serwisu to z za艂o偶enia z racji innej tre艣ci, kt贸ra jest prezentowana / omawiana zdj臋cia powinny by膰 unikalne a najlepiej autorskie.

Tak samo jest w 艣wiecie rzeczywistym. Du偶o wi臋ksze wra偶enie zrobi膮 na nas obrazy, kt贸rych nie mo偶na spotka膰 w innych miejscach (po to mi臋dzy innymi ludzie kolekcjonuj膮 dzie艂a sztuki) ni偶 te mo偶liwe do kupienia w marketach czy innych popularnych miejscach. Dlatego pobieranie zdj臋膰 lub nawet kupowanie ich na stronach oferuj膮cych tak zwane zdj臋cia stockowe jest jakim艣 rozwi膮zaniem, jednak nijak si臋 maj膮 do unikalnych zdj臋膰 autorskich czy specjalnie zam贸wionych grafik do udekorowania prezentowanej tre艣ci na podstronach.

Warto pami臋ta膰 o tym aby ka偶d膮 grafik臋 umieszczan膮 na stronie odpowiednio opisa膰. Wisz膮ce na 艣cianach obrazy te偶 czasami s膮 opisywane, je艣li nie z widocznej strony to na odwrocie mo偶na znale藕膰 skr贸cony opis co przedstawiaj膮. Na stronach internetowych opr贸cz opisywania grafik bezpo艣rednio pod zdj臋ciami (tak jakby si臋 umieszcza艂o tabliczk臋 pod obrazem) warto opisa膰 obrazki za pomoc膮 atrybutu alt, aby roboty mog艂y zinterpretowa膰 dane zdj臋cie (tak jakby艣my podpisali je na odwrocie).

UI strony internetowej

Wolno stoj膮cy dom lub samodzielne mieszkanie musi by膰 funkcjonalne, aby nadawa艂o si臋 do u偶ytku. Zamontowane okna oraz drzwi posiadaj膮 klamki, dzi臋ki kt贸rym mo偶na je otwiera膰. Sama ich orientacja, czy otwieraj膮 si臋 do wewn膮trz czy do zewn膮trz te偶 ma niebagatelne znaczenie.

Tak samo jest na stronie internetowej. Jaki by艂by jej sens gdyby po klikni臋ciu w przycisk wy艣lij nic by si臋 nie dzia艂o. Co gdyby po najechaniu na rozwijane menu ono si臋 nie ods艂ania艂o jak firanka w oknie mieszkania. Tak samo odkr臋caj膮c kurek przy kranie umywalki oczekujemy, 偶e b臋dzie lecia艂a woda.

W 艣wiecie mieszka艅 i dom贸w poszczeg贸lne elementy funkcjonalne wykonuj膮 wyspecjalizowani monterzy a cz臋艣膰 ich rozmieszczenia w niekt贸rych przypadkach planuj膮 projektanci wn臋trz. Na stronach internetowych wdra偶aniem i planowaniem poszczeg贸lnych funkcjonalno艣ci zajmuje si臋 UI (User Interface) Designer (cz臋sto t臋 rol臋 przejmuje po prostu webmaster). To w jego gestii jest wdro偶enie funkcjonalno艣ci poprawnie i o ile w 艣wiecie stron internetowych przy ma艂ych projektach jest to ta sama osoba, kt贸ra zbudowa艂a stron臋, to w rzeczywisto艣ci zajmuj膮 si臋 tym zupe艂nie inne osoby.

Pewnym jest tylko to, 偶e bez UI 鈥 interfejsu u偶ytkownika, strona internetowa by艂aby tylko zbiorem lu藕no osadzonych plik贸w tak jak mieszkanie w stanie surowym jest uporz膮dkowan膮 struktur膮 cegie艂 lub p艂yt.

UX stron internetowych

Mieszkanie w stanie surowym albo developerskim jest marzeniem niejednej osoby. Jednak do wymarzonego stanu jeszcze mu sporo brakuje. Co prawda spe艂nia ju偶 swoje podstawowe za艂o偶enia funkcjonalne, czyli chroni przed warunkami pogodowymi i mo偶na je zamkn膮膰 przed w艣cibskimi aby nie mieszka膰 de facto na ulicy jednak dla wi臋kszo艣ci to troch臋 za ma艂o aby odczuwa膰 wystarczaj膮cy komfort z mieszkania.

User Experience czyli do艣wiadczenia u偶ytkownika to zbi贸r wszystkich wra偶e艅 odbieranych podczas korzystania czy te偶 kontaktu z dan膮 rzecz膮. Gdyby korzystaj膮c z mieszkania przewracaliby艣my si臋 na 艣liskiej pod艂odze, nasze odczucia co do niego nie by艂yby pozytywne. Jednak dodaj膮c dywan na newralgiczne fragmenty lokalu mo偶na poprawi膰 te odczucia, nie do艣膰 偶e uniemo偶liwiaj膮c po艣lizgni臋cie si臋, to dodaj膮c mo偶liwo艣膰 chodzenia boso gdy偶 dywan separuje od zimnej posadzki.

W przypadku stron internetowych takie udogodnienia mog膮 pojawia膰 si臋 na przyk艂ad przy obs艂udze formularzy, kt贸re automatycznie si臋 uzupe艂niaj膮 a w przypadku niepoprawnego wprowadzenia danych (na przyk艂ad z艂y format kodu pocztowego) zapami臋tuj膮 wszystkie pozosta艂e dane przez co eliminuj膮 frustracj臋 u偶ytkownika gdyby musia艂 wszystko wype艂nia膰 od nowa.

Projekt graficzny 鈥 tynk, fasada

Ca艂o艣膰 mieszkania od zewn膮trz jak i wewn膮trz upi臋kszaj膮 tynki, fasady, tapety i inne tego typu ozdobniki. Nie s膮 one integraln膮 cz臋艣ci膮 mieszkania czy domu i z czasem mog膮 by膰 zmieniane lub dodawane. Chocia偶by poprzez przemalowanie mieszkania na inny kolor.

Tak samo jest ze stronami internetowymi. Ich og贸ln膮 szat臋 graficzn膮 mo偶na zmieni膰 p贸藕niej zw艂aszcza w globalnym uj臋ciu jak kolor menu, kolory czcionek czy nawet ich wielko艣膰 i typ podobne. Istotne jest aby w kontek艣cie samej strony i podczas jej tworzenia nie skupia膰 si臋 za bardzo albo zbyt sztywno na jej wygl膮dzie. Jest on wa偶ny, nawet bardzo wa偶ny jednak wygl膮d strony nie mo偶e i艣膰 kosztem mechaniki samej witryny, jej interfejsu (UI) oraz u偶yteczno艣ci i do艣wiadcze艅 u偶ytkownika (UX).

Dobrze jest pami臋ta膰 o tym 偶e wspomniane wy偶ej strefy s膮 poniek膮d rozdzielne i mimo 偶e razem tworz膮 integraln膮 ca艂o艣膰 to jako takie projektowane s膮 osobno i nie powinny na siebie wp艂ywa膰 negatywnie.

Istnieje te偶 druga strona medalu projekt贸w graficznych stron internetowych. W przypadku, gdy strona b臋dzie posiada艂a (a wi臋kszo艣膰 dzisiejszych ma) system CMS to wiele fragment贸w strony b臋dzie do siebie podobnych 鈥 b臋d膮 korzysta艂y z tych samych wzorc贸w (na przyk艂ad uk艂ad listowania produkt贸w po 3 elementy w jednej linii). Wtedy dokonanie zmiany, aby wsz臋dzie wy艣wietla艂y si臋 po 4 elementy w linii nie b臋dzie problematyczna, natomiast zamiana by na cz臋艣ci stron wy艣wietla艂y si臋 3 elementy, na innych 4, a kilku z nich 2 elementy w linii mo偶e ju偶 nie by膰 taka trywialna.

Tre艣ci 鈥 copywriting

W przypadku lokali ludzie przychodz膮 do nich w r贸偶nym celu. Natomiast na strony internetowe u偶ytkownicy trafiaj膮 g艂贸wnie po to 偶eby pozyska膰 interesuj膮ce ich informacje (czasem, 偶eby obejrze膰 film lub zdj臋cia). Dlatego nale偶y odpowiednio informacje po jakie u偶ytkownicy przychodz膮 przedstawi膰 oraz opisa膰 je w taki spos贸b, 偶eby chcieli si臋 z nimi zapozna膰.

Tak膮 funkcj臋 pe艂ni膮 poniek膮d ksi膮偶ki lub wszelkiego rodzaju czasopisma pozostawione w poczekalniach. Za ich pomoc膮 u偶ytkownicy zapoznaj膮 si臋 z prezentowan膮 tre艣ci膮 a chwytliwe i trafne tytu艂y zach臋caj膮 ich do zapoznania si臋 z tre艣ciami.

Nale偶y te偶 pami臋ta膰, 偶e nawet je艣li g艂贸wnym powodem dla kt贸rego u偶ytkownicy odwiedzaj膮 stron臋 nie s膮 tre艣ci a zdj臋cia, filmy czy produkty to wi臋kszo艣膰 wyszukiwarek w tym Google to wyszukiwarki tekstowe i za pomoc膮 tre艣ci mo偶na trafi膰 do wi臋kszej ilo艣ci zainteresowanych os贸b, kt贸re mog膮 w og贸le nas znale藕膰.

O ile samo drukowanie ksi膮偶ek czy te偶 ilo艣ci tre艣ci na pojedynczych podstronach co ma ma艂a ksi膮偶ka mo偶e by膰 czasem zbytni膮 przesad膮 to warto zadba膰 aby ka偶da podstrona jak膮艣 tre艣膰 posiada艂a i by艂a ona unikalna zar贸wno w kontek艣cie witryny jak i ca艂ego internetu. Przecie偶 nikt nie lubi plagiat贸w ani czyta膰 w k贸艂ko tego samego (o tym samym w inny spos贸b to ju偶 co innego). Co natomiast wa偶niejsze Google kopiowania tre艣ci te偶 og贸lnie rzecz bior膮c nie lubi.

Adres strony 鈥 domena internetowa

Ka偶de mieszkanie, dom czy nieruchomo艣膰 posiada sw贸j indywidualny adres, zazwyczaj wpisany w ksi臋dze wieczystej. Opr贸cz przynale偶no艣ci do Pa艅stwa czy miasta ma te偶 swoje oznaczenie odno艣nie nazwy ulicy oraz numeru budynku i lokalu je艣li taki jest wydzielony.

Tak samo jest w 艣wiecie internetowym. Prawie ka偶da strona posiada swoj膮 indywidualn膮 domen臋. Jest to swego rodzaju przydzielenie adresu w wirtualnym 艣wiecie. Na przyk艂ad adres internetowy akacjowa.pl jest oznaczeniem domeny polskiej tak jakby w 艣wiecie rzeczywistym co艣 znajdowa艂o si臋 na ulicy akacjowej (w globalnym uj臋ciu istnienia tylko jednej takiej ulicy).

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie aby ten adres by艂 bardziej uszczeg贸艂owiony i podzielony jak w rzeczywisto艣ci. Dla przyk艂adu we藕my domen臋 poznan.pl oraz subdomen臋 put.poznan.pl. Tutaj poznan.pl by艂y odpowiednikiem samego miasta, natomiast put.poznan.pl odpowiednikiem ulicy w mie艣cie pozna艅. Natomiast adres put.poznan.pl/pl/uczelnia/administracja odpowiednikiem konkretnego lokalu a nawet pokoju w ca艂ej strukturze (w wersji polskiej, ale to inna historia).

Reasumuj膮c domena internetowa jest odpowiednikiem rzeczywistego adresu lokalu jakim pos艂ugujemy si臋 na co dzie艅.

Hosting strony internetowej 鈥 dzia艂ka

Opr贸cz adresu, ka偶dy dom a tak偶e strona internetowa musi na czym艣 sta膰. Domy i mieszkania nie unosz膮 si臋 jeszcze w powietrzu tylko maj膮 solidne fundamenty na gruncie znajduj膮cym si臋 pod nimi. Strony internetowe maj膮 podobnie, jej pliki s膮 osadzone na konkretnym komputerze / serwerze lub na okre艣lonym obszarze danego komputera czyli poniek膮d na wydzielonej dzia艂ce na danym serwerze o wskazanej pojemno艣ci.

W rzeczywisto艣ci w艂asno艣膰 lokalu a posiadanie gruntu to odr臋bne sprawy i mo偶e si臋 okaza膰, 偶e w艂a艣ciciel strony nie jest w艂a艣cicielem hostingu, na kt贸rym jest postawiona strona. Z oczywistych powod贸w lepiej unika膰 takiej sytuacji, zw艂aszcza wsp贸艂dzielenia z innymi osobami konta hostingowego.

Istniej膮 jednak wyj膮tki od tej regu艂y. Na przyk艂ad wynajem i zakup licencji na silnik sklepowy na zasadzie SaaS. Wtedy sklep jest postawiony bezpo艣rednio u us艂ugodawcy ale umowy jasno okre艣laj膮 zakres wynajmu sklepu i jego udost臋pnienia. Je艣li nie podpisujemy tego typu umowy to warto aspekt hostingu jak i domeny dookre艣li膰 podczas tworzenia strony (zw艂aszcza jak nie robi si臋 jej samodzielnie), 偶eby nie doprowadzi膰 do sytuacji w kt贸rej osoba trzecia w mocy prawa mo偶e z buldo偶erami zr贸wna膰 nasz膮 stron臋 z ziemi膮 i postawi膰 na jej miejsce inn膮.

Formularz kontaktowy 鈥 luka na listy

Strony internetowe s膮 tworzone przez ludzi dla ludzi ale w 艣wiecie wirtualnym / internetowym. Normalnym ludzkim zachowaniem jest komunikacja i wymiana informacji. O ile mo偶na u偶y膰 telefonu czy za po艣rednictwem poczty przes艂a膰 list lub wiadomo艣膰 do naszego odbiorcy to w momencie gdy znajdujemy si臋 pod jego domem a go nie zastali艣my (a w internecie w og贸le go nie zastaniemy) mo偶emy skorzysta膰 z luki na listy lub wsun膮膰 notk臋 przez szpar臋 w drzwiach (na przyk艂ad z informacj膮, 偶e paczka jest u s膮siada).

Poniek膮d tak膮 sam膮 funkcj臋 pe艂ni膮 formularze kontaktowe na stronach internetowych. Co prawda w wielu przypadkach lepiej jest skorzysta膰 ze skrzynki mailowej, ale komunikacja poprzez formularz jest zazwyczaj szybsza (nie trzeba si臋 logowa膰 do klienta pocztowego).

Bezdyskusyjn膮 wad膮 formularzy jest jednak mo偶liwo艣膰 otrzymywania przez nie spamu albo co gorsze, mo偶liwo艣膰 poprzez nie w艂amania si臋 do strony lub wykorzystania ich w celu rozsy艂ania spamu. Dlatego bardzo istotnym jest aby odpowiednio luk臋 na listy, czyli formularz kontaktowy zabezpieczy膰 przed robotami oraz innymi z艂o艣liwymi dzia艂aniami, gdy偶 s膮 one oknem (a nawet czym艣 wi臋cej bo nie maj膮 bariery ze szk艂a) na nasz膮 witryn臋 internetow膮 / posesj臋.

Certyfikat SSL 鈥 p艂ot

Prawie ka偶demu zale偶y na prywatno艣ci zw艂aszcza w swoim domu. Je艣li natomiast jeste艣my u kogo艣 i przekazujemy mu informacje to nie chcieliby艣my, aby te informacje kto艣 m贸g艂 pods艂ucha膰 czy mia艂 do nich wgl膮d. Na stronach internetowych dotyczy to g艂贸wnie miejsc, w kt贸rych znajduj膮 si臋 formularze lub, w kt贸rych mo偶na dokona膰 p艂atno艣ci (korespondencja powinna by膰 poufna tak samo jak transakcje).

Na w艂asnej dzia艂ce czy posesji w wielu przypadkach wystarczy postawi膰 odpowiednio wysoki p艂ot oraz zas艂oni膰 偶aluzje w oknach i nikt nie powinien nas podgl膮da膰 (a przynajmniej zosta艂o to potencjalnemu podgl膮daczowi utrudnione).

Na stronach internetowych w celu jej zabezpieczenia korzysta si臋 mi臋dzy innymi z certyfikat贸w SSL. One sprawiaj膮, 偶e protok贸艂 strony internetowej zmienia si臋 z http:// na https:// a w niekt贸rych przegl膮darkach przy adresie pojawia si臋 zielona k艂贸dka. Do zabezpieczenia wi臋kszo艣ci stron, gdzie jest to konieczne wystarcz膮 podstawowe certyfikaty SSL (tzw. SSL DV 鈥 Domain Validation), natomiast dla specyficznych zastosowa艅 wymagaj膮cych wi臋kszego bezpiecze艅stwa (na przyk艂ad banki) stosowane s膮 jeszcze lepsze certyfikaty, weryfikuj膮ce nie tylko sam膮 domen臋 ale te偶 bezpo艣rednio firm臋 kt贸ra j膮 posiada (wtedy w pasku adresu mo偶na zobaczy膰 tak偶e nazw臋 instytucji, s膮 to certyfikaty SSL OV 鈥 Organization Validation oraz EV 鈥 Extended Validation).

CMS – Content Management System – System zarz膮dzania tre艣ci膮

W przypadku posiadania jednego mieszkania zarz膮dzanie nim nie jest wielce skomplikowane. Wynika to z tego, 偶e jego struktura jest ograniczona, chocia偶by ilo艣ci膮 pomieszcze艅. W przypadku stron internetowych sprawa jest troch臋 bardziej skomplikowana, gdy偶 mo偶e ona rosn膮膰, zwi臋ksza膰 swoj膮 obj臋to艣膰 poprzez zwi臋kszenie ilo艣ci podstron.

Trudno by by艂o za ka偶dym razem, gdy chce si臋 dokona膰 pojedynczej zmiany dotycz膮cej pomieszczenia (na przyk艂ad zmiana tabliczki przykr臋conej do drzwi) przebudowywa膰 ca艂y pok贸j i ogl膮da膰 go ceg艂a po cegle. W rzeczywisto艣ci wystarczy podej艣膰 odkr臋ci膰 star膮 tabliczk臋 i przykr臋ci膰 now膮. W przypadku stron internetowych nale偶y zmieni膰 fragment kodu strony internetowej lub zmieni膰 warto艣ci w odpowiednich polach w bazie danych. Do dokonywania takich zmian w spos贸b jak najmniej inwazyjny powsta艂y systemy CMS do zarz膮dzania tre艣ci膮 stron internetowych. Dzi臋ki systemowi CMS mo偶na w prosty spos贸b wydawa膰 polecenia i rozporz膮dzenia kt贸re maj膮 zosta膰 wykonane i zmienione, tak jak zarz膮dca kilku nieruchomo艣ci nie ingeruj膮c w szczeg贸艂y jak to zostanie dok艂adnie wykonane. Pozwala to na 艂atwe modyfikowanie poszczeg贸lnych element贸w drzewa obiekt贸w DOM (Document Object Model) opartego o graf (wi臋cej na ten temat mo偶esz przeczyta膰 we wpisie Co to jest graf?).

Dodatkowe modu艂y 鈥 przybud贸wka

Nie wszystkie rzeczy idzie z g贸ry przewidzie膰. Zw艂aszcza, 偶e trzeba b臋dzie je zmienia膰 w przysz艂o艣ci. Dlatego domy艣lnie CMSy nie obs艂uguj膮 wszystkich mo偶liwych rzeczy na stronie a tylko te niezb臋dne lub z g贸ry przewidziane.

Czasem jednak przychodzi potrzeba 偶eby co艣 zmieni膰 na stronie zw艂aszcza w skali globalnej, czyli na wszystkich podstronach lub ich znacz膮cej cz臋艣ci a nie tylko na jednej podstronie. Wtedy przygotowuje si臋 odpowiedni膮 zmian臋 zazwyczaj w postaci modu艂u (albo wtyczki w przypadku Wordpressa), kt贸ra pozwala na zmiany konkretnych parametr贸w lub zmienia spos贸b zmiany konkretnych w艂asno艣ci (tak jakby zmieni膰 procedur臋 zmiany tabliczek na drzwiach).

Ka偶dy taki dodatkowy modu艂 jest niejako przybud贸wk膮 do istniej膮cej strony internetowej i stanowi centrum zarz膮dzania zazwyczaj z interfejsem do zlecania zmian poszczeg贸lnych parametr贸w.

Podstawow膮 zalet膮 takiego rozwi膮zania jest kontrola nad og贸ln膮 architektur膮 strony bez naruszania jej fundament贸w, dzi臋ki temu osoby nie znaj膮ce si臋 na programowaniu i tworzeniu stron internetowych w bezproblemowy spos贸b mog膮 zarz膮dza膰 tym co dzieje si臋 na ich stronach internetowych.

Droga do strony, 藕r贸d艂a ruchu

Wszystkie drogi prowadz膮 do Rzymu, tak mawia stare powiedzenie. Do ka偶dego miejsca w tym te偶 domu prowadzi膰 jaka艣, lepsza lub gorsza droga i zazwyczaj w dane miejsce mo偶na dosta膰 si臋 na kilka r贸偶nych sposob贸w. O ile w przypadku mieszkania prywatnego niekoniecznie chcieliby艣my t艂um ludzi do niego si臋 kieruj膮cy, ale ju偶 w kontek艣cie strony firmowej lub sklepu marzenie zrobienia z witryny drugiego Rzymu jest jak najbardziej uzasadnione.

Przedstawienie dr贸g dotarcia do strony internetowej na przyk艂adzie drogi do domu stoj膮cego na dzia艂ce
Ekosystem strony internetowej – drogi dotarcia do witryny

Specyfika 艣wiata wirtualnego, czyli po艂膮czenia wielu komputer贸w mi臋dzy sob膮 sama z siebie generuje to 偶e z jednego miejsca do drugiego mo偶na si臋 odwo艂a膰 / dosta膰 na wiele r贸偶nych sposob贸w. Dodaj膮c do tego jeszcze fakt komutacji pakiet贸w (czyli przesy艂ania danych z miejsca na miejsce w paczkach z kt贸rych ka偶da z nich dociera inn膮 drog膮 / tras膮) ilo艣膰 mo偶liwo艣ci dotarcia do oczekiwanych miejsc i odbioru od nich informacji jest w艂a艣ciwie niesko艅czona. Jednak nie skupiaj膮c si臋 na bardzo technicznych aspektach transmisji danych a bardziej na sposobach dotarcia do informacji, czyli do konkretnych stron z poziomu rozpatrywanego przez cz艂owieka sposoby dotarcia do domu 鈥 konkretnej witryny mo偶na ograniczy膰 do kilku grup przypadk贸w, kt贸rych cz臋艣膰 om贸wi臋 poni偶ej.

SEO 鈥 ruch organiczny

Podstaw膮 pozyskiwania ruchu wi臋kszo艣ci stron internetowych jest ruch organiczny, czyli ruch bezpo艣rednio z wyszukiwarek internetowych (czyli nie ukrywajmy bezpo艣rednio z Google).

Dzia艂ania w tym zakresie og贸lnie okre艣la si臋 terminem SEO (Search Engine Optimization) czyli optymalizacja pod k膮tem wyszukiwarek. Jej podstawow膮 zalet膮 jest to, 偶e jest to g艂贸wny kana艂 poszukiwania informacji a w d艂u偶szej perspektywie w por贸wnaniu do innych kana艂贸w jest najbardziej op艂acaln膮 a teoretycznie darmow膮 mo偶liwo艣ci膮 pozyskiwania u偶ytkownik贸w na stronie internetowej.

Kwintesencj膮 tego kana艂u / tej drogi jest to, 偶e Google decyduje kt贸ra witryna na dane zapytanie (czyli to co wpisze si臋 do wyszukiwarki) znajduje si臋 na danej pozycji w wynikach. O ile g艂贸wne wytyczne SEO s膮 upubliczniane to w艂a艣ciwa pozycja w du偶ej mierze zale偶y od wyszukiwarki i tego jak algorytmy Google sklasyfikuj膮 dan膮 stron臋.

Nie mniej to co jest wa偶ne to nale偶y przestrzega膰 podstawowych zasad nakre艣lanych przez Google (kt贸re si臋 zmieniaj膮), aby strona by艂a widoczna w wyszukiwarce.

Tak samo jest w 艣wiecie rzeczywistym. Istniej膮 pisane i niepisane zasady jak mo偶na u艂atwia膰 znalezienie naszej firmy, lokalu czy strony a jak je z艂amiemy to mo偶emy by膰 ukarani. Pewni mo偶emy by膰 tylko jednego. Ka偶da z zasad jakiej musimy si臋 trzyma膰 mo偶e by膰 w ka偶dym momencie zmieniona. Czy nie jest to tak jak w rzeczywisto艣ci i prawach, kt贸re reguluj膮 nasze zachowania? 馃檪

SEM 鈥 ruch p艂atny i organiczny?

Opr贸cz pozyskiwania ruchu w spos贸b poniek膮d naturalny mo偶emy swojemu szcz臋艣ciu na pozyskiwaniu nowych odbiorc贸w troch臋 pom贸c. S艂u偶膮 temu dodatkowe dzia艂ania p艂atne jakimi s膮 na przyk艂ad Google Ads. I w tym momencie nasuwa si臋 termin jakim jest SEM czyli Search Engine Marketing rozumiany zazwyczaj jako og贸艂 dzia艂a艅 promocyjnych w internecie.

Dlaczego opisa艂em, 偶e zazwyczaj tak nazywany jest SEM? Z dw贸ch powod贸w. Teoretycznie najpoprawniejsz膮 definicja SEM jest okre艣lenie go jako zbi贸r dzia艂a艅 SEO (pozycjonowanie -pozyskiwanie ruchu organicznego z wyszukiwarki) + PPC (kampanie p艂atne g艂贸wnie za klikni臋cie w link na przyk艂ad przez Google Ads, dawne AdWords). Jednak do艣膰 utartym stwierdzeniem jest nazywanie dzia艂a艅 SEM jako to偶samych z PPC bez SEO. Wiem, 偶e to brzmi troch臋 skomplikowanie i w rzeczywisto艣ci tak jest :).

Pomijaj膮c dok艂adn膮 semantyk臋 i nomenklatur臋 oraz dysputy jak co powinno si臋 nazywa膰 pewne jest jedno. Z poziomu wyszukiwarki i innych serwis贸w mo偶na pozyskiwa膰 ruch na dwa podstawowe sposoby 鈥 organiczny (teoretycznie naturalny m.in. z wyszukiwarek) oraz p艂atny (poprzez reklamy, remarketing itp.).

Ka偶dy z nich jest warty uwagi a to jaki powinny mie膰 udzia艂 zale偶y od obranej polityki i 艣rodk贸w.

Social Media

Do strony mo偶na tak偶e trafi膰 przez social media. Dlatego warto umieszcza膰 linki do poszczeg贸lnych wpis贸w zar贸wno na Facebooku, Twiterze i innych mediach, gdy偶 jest to droga, kt贸r膮 zw艂aszcza osoby, kt贸re nie odwiedzi艂y do tej pory strony mog膮 do niej trafi膰. Dodatkowo mog膮 by膰 do tego zach臋cone poprzez aprobat臋 swoich znajomych i ich interakcj臋 z danym postem.

Nie tylko w艂a艣ciciel strony mo偶e przecie偶 publikowa膰 wpisy na social mediach ale tak偶e osoby, kt贸rym dana podstrona si臋 spodoba艂a i chcia艂y si臋 tym podzieli膰 z innymi. Dlatego warto zadba膰 na swoich stronach o to aby po wklejeniu linka do naszej strony poprawnie wy艣wietla艂 si臋 on na mediach spo艂eczno艣ciowych. Dla Twittera jest To Twitter Cards natomiast dla Facebooka jest to Open Graph. Za ich pomoc膮 na tych mediach spo艂eczno艣ciowych wystarczy wklei膰 sam adres URL a zdj臋cie wyr贸偶niaj膮ce, tytu艂 i ewentualnie skr贸cony opis zostan膮 zaci膮gni臋te automatycznie.

Inne

Opr贸cz publikacji link贸w na portalach spo艂eczno艣ciowych linki do strony mog膮 znajdowa膰 si臋 na innych witrynach. Takie linki pe艂ni膮 wtedy tak膮 funkcj臋 jak drogowskazy czy tablice informacyjne w stylu 鈥濻klep XYZ 1,5 km鈥. Z t膮 drobn膮 r贸偶nic膮, 偶e po klikni臋ciu w niego nie trzeba odbywa膰 czasoch艂onnej trasy tylko od razu jest si臋 przekierowanym do miejsca docelowego. Warto samemu pozyskiwa膰 linki by budowa膰 sie膰 dr贸g do strony a w niekt贸rych przypadkach inni u偶ytkownicy sami b臋d膮 takie drogi budowa膰, je艣li uznaj膮 ich zawarto艣膰 za warto艣ciow膮.

Direct 鈥 czyli kto艣 zna bezpo艣redni adres strony.

Zar贸wno do domu jak i do strony mo偶na trafi膰 w spos贸b bezpo艣redni. Wystarczy, 偶e dana osoba zna adres, do kt贸rego chce si臋 dosta膰 wtedy w nadaj膮c tylko kurs za pomoc膮 adresu URL u偶ytkownik mo偶e dosta膰 si臋 bezpo艣rednio do danej strony internetowej. Wraz z biegiem czasu jak strona funkcjonuje coraz wi臋cej os贸b j膮 zna i 艣wiadomo艣膰 samego brandu jak i strony internetowej jest coraz wi臋ksza. Oznacza to, 偶e ilo艣膰 ruchu bezpo艣redniego jest wypadkow膮 pozosta艂ych dzia艂a艅 jakie si臋 podejmuje, aby zach臋ci膰 u偶ytkownik贸w do odwiedzenia strony.

GA 鈥 Google Analytics

Monitorowanie tego co si臋 dzieje wok贸艂 nas i naszej posesji jest istotne. O ile nie ka偶de mieszkanie czy dom posiada w艂asny monitoring to du偶a cz臋艣膰 (przynajmniej w wi臋kszych aglomeracjach) podchodzi pod monitoring miejski. Opr贸cz standardowych kamer sami dajemy si臋 monitorowa膰 za pomoc膮 GPS w naszych kom贸rkach 鈥 przekazuj膮c dane kto i gdzie w danym miejscu si臋 znajdowa艂.

Dla wi臋kszych lub bardziej komercyjnych nieruchomo艣ci monitorowanie ruchu u偶ytkownik贸w nabiera na znaczeniu (prywatnie o ile nie posiadamy znacznego maj膮tku na uboczu lub nikt nie wykrada nam par贸wek z lod贸wki to nie jest konieczne nagrywanie wszystkiego i wszystkich).

W 艣wiecie rzeczywistym w tym celu daje si臋 pracownikom karty dost臋pu do poszczeg贸lnych pomieszcze艅 lub montuje kamery monitoringu na ca艂ym obiekcie (albo czujniki ruchu lub kamery zliczaj膮ce ludzi wchodz膮cych i wychodz膮cych do obiektu). Wszystko po to aby mie膰 skal臋 por贸wnawcz膮 ile rzeczywi艣cie os贸b odwiedza nasz膮 firm臋/sklep i mo偶e bezpo艣rednio dokona膰 transakcji (to jak jej dokonuj膮 te偶 mo偶na monitorowa膰, ale to d艂u偶sza opowie艣膰).

Na stronach internetowych za ten aspekt najcz臋艣ciej odpowiada Google Analytics (GA) za pomoc膮 kt贸rego mo偶na monitorowa膰 ile os贸b i kiedy odwiedza nasz膮 stron臋 internetow膮 oraz w jaki spos贸b do niej docieraj膮 (bezpo艣rednio, z wyszukiwarki, dzia艂a艅 p艂atnych, social medi贸w, etc.).

W 艣wiecie rzeczywistym wdro偶enie takiego systemu wymaga sporych nak艂ad贸w, natomiast w sieci zazwyczaj sprowadza si臋 do wklejenia kilku linijek w kod strony internetowej i mo偶na si臋 bawi膰 w Wielkiego Brata.

Reasumuj膮c Google Analytics na stronie internetowej pe艂ni tak膮 funkcj臋 jak monitoring obiekt贸w 艣wiata rzeczywistego, kt贸ry dostarcza w艂a艣cicielowi cennych danych biznesowych.

Skrzynka Mailowa (Pocztowa)

Raz na jaki艣 czas do w艂a艣ciciela nieruchomo艣ci lub lokatora przesy艂ane s膮 listy. Do w艂a艣ciciela lub administratora strony te偶 raz na jaki艣 czas istnieje potrzeba napisania wiadomo艣ci i to niekoniecznie poprzez formularz na stronie a z u偶yciem konta pocztowego (w wi臋kszo艣ci formularzy nadawca nie ma dowodu potwierdzenia, 偶e wiadomo艣膰 zosta艂a przez niego wys艂ana). Dlatego konto pocztowe w tej samej domenie co strona internetowa jest odpowiednikiem skrzynki na listy, kt贸r膮 posiada w艂a艣ciwie ka偶dy lokal mieszkalny.

Zwyczajowo dla danej strony internetowej i domeny na jakiej jest osadzona zamiast skrzynek mailowych na innych serwisach zak艂ada si臋 konta w stylu admin@nazwadomeny.pl i/lub kontakt@nazwadomeny.pl. W ten spos贸b u偶ytkownik ma pewno艣膰, 偶e kontaktuje si臋 z osob膮, do kt贸rej nale偶y dana strona/domena. Oczywi艣cie mo偶na korzysta膰 ze skrzynki mailowej na innej domenie, ale jest to mniej popularna opcja, a poniewa偶 zazwyczaj hostingodawcy daj膮 mo偶liwo艣膰 za艂o偶enia skrzynek pocztowych dla domen, kt贸rych si臋 jest w艂a艣cicielem, warto z takiej opcji skorzysta膰.

Podsumowanie

Je艣li dotar艂e艣 Drogi Czytelniku a偶 tutaj to gratuluj臋. Mam nadziej臋, 偶e tym wpisem przybli偶y艂em Tobie og贸lnie poj臋ty ekosystem strony internetowej, tak 偶e teraz lepiej go rozumiesz oraz, 偶e mo偶esz jeszcze lepiej go przedstawia膰 innym.

Mam 艣wiadomo艣膰, 偶e wiele w膮tk贸w w nim poruszonych zosta艂o po macoszemu i poszczeg贸lne elementy w kolejnych wpisach b臋d臋 uszczeg贸艂awia艂. Nie mniej my艣l臋, 偶e chocia偶 troch臋 Ci臋 przekona艂em, 偶e strona internetowa jest jak dom i musi tak jak w 艣wiecie realnym sta膰 na solidnych fundamentach.

Mo偶e Ci si臋 r贸wnie偶 spodoba

1 Odpowied藕

  1. 8art33z pisze:

    Kolego, widz臋, 偶e tu si臋 nie藕le rozp臋dzi艂e艣 馃檪 Konkretnie d艂uga艣ny tekst, jak dla mnie przy takich przyda艂oby si臋 TLTR. Pondro!

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *